Οδοιπορικό: Η «Ύπαιθρος Χώρα» στην Ζαγορά Πηλίου
Ένα χωριό, Ένας συνεταιρισμός, ΈΝΑ ΜΗΛΟ
Το «ραντεβού» κλείστηκε. Ημέρα, Σάββατο πρωί. Προορισμός, η Ζαγορά του Πηλίου, ο δεύτερος σταθμός του οδοιπορικού της «ΥΧ». Μας περίμεναν εκεί για να μας ξεναγήσουν στον χώρο τους, που δεν ήταν άλλος από τις εγκαταστάσεις όπου συγκεντρώνονται τα μήλα από τους παραγωγούς, εκεί που γίνεται η συγκομιδή και η διαλογή της σοδειάς τους.
Η κουβέντα που ακολούθησε ήταν εποικοδομητική, μέσα σε κλίμα ευχάριστο, με πολύ έντονο το στοιχείο της καλής συνεργασίας, που υπάρχει μεταξύ της διοίκησης του Αγροτικού Συνεταιρισμού και των παραγωγών. Άλλωστε, 665 παραγωγοί μήλου (το 99%) της Ζαγοράς συνεταιρίζονται στο «Ζαγορίν». «Πρέπει να συνεχίσουμε να είμαστε πρότυπο», λένε με ένα στόμα.
Και αυτό το λένε οι άνθρωποι που κατ’ επιλογή έμειναν εκεί, συνεχίζοντας μια παράδοση και μια ιστορία, που μένουν ανεξίτηλες εδώ και έναν αιώνα περίπου. «Όλο το χωριό ζει από τον συνεταιρισμό. Είναι το κέντρο του χωριού μας». Άλλωστε, τη χρονιά που έρχεται θα διοργανώσουν όλοι από κοινού μια μεγάλη γιορτή για να τιμήσουν το προϊόν τους, τη ναυαρχίδα τους, ή αλλιώς το καμάρι τους, το κόκκινο μήλο, που αποτελεί προϊόν Προστατευμένης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ). Και η ξενάγησή μας μόλις ξεκίνησε…
100 χρόνια ιστορίας
665 παραγωγοί
10-15.000 τόνοι μήλου/έτος
1 συνεταιρισμός
“Ζαγορίν”
Μετράνε έναν αιώνα μήλο και συνεχίζουν…
Με ιδιαίτερη περηφάνια αναφέρεται στα 100 χρόνια ανελλιπούς παραγωγής μήλου, αλλά και στη γιορτή που προετοιμάζουν μέσα στο 2016 η Δέσποινα Βαρούτα, αντιπρόεδρος του ΔΣ του συνεταιρισμού. Είναι, μάλιστα, και η πρώτη φορά στα τόσα χρόνια λειτουργίας του που μια γυναίκα παραγωγός αναλαμβάνει καθήκοντα σε πόστο της διοίκησης.Έτσι, λοιπόν, όπως η ίδια σημειώνει «με 100 χρόνια ανελλιπούς παραγωγής και με άλλα προϊόντα, φτάσαμε στο κόκκινο, που είναι η ναυαρχίδα μας, όπως και το φιρίκι μας. Πάμε, λοιπόν, σε αυτό το κομμάτι για να κάνουμε σπουδαία πράγματα. Πιθανότατα να βγούμε με ένα καινούργιο προϊόν, που θα έχει ως αντικείμενο το μήλο. Θα πάμε, λοιπόν, σε αυτήν τη γιορτή θεωρώντας τη ως ένα πολύ μεγάλο γεγονός, ως κάτι που ελπίζουμε να ακουστεί πανελλαδικά και να ακούγεται για όλο το 2016. Να είμαστε το παράδειγμα παραγωγής, συνεταιρισμού. Είμαστε, αλλά να το κάνουμε κατανοητό σε όλο τον κόσμο, να δοκιμάσει όλη η Ελλάδα, ακόμα και αυτοί που δεν το ξέρουν να δοκιμάσουν το Ζαγορίν μας».
Ιστορία και παράδοση
Η Ζαγορά έχει μια παράδοση και μια ιστορία στη διαδικασία του συνεταιρίζεσθαι. Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Ζαγορίν, με αδιάλειπτη παρουσία για έναν αιώνα, έχει θέσει τα βήματα, τους στόχους και τις προδιαγραφές, ώστε με περηφάνια να παρουσιάζει τη ναυαρχίδα τους, το κόκκινο μήλο, αλλά και μια σημαντική γκάμα ποικιλιών.Αυτοί οι 48 αγρότες, προερχόμενοι κυρίως από τον αριστερό χώρο, κατάφεραν να πάρουν δικό τους μαγαζί στη λαχαναγορά του Ρέντη το 1965 και αγόρασαν το πρώτο φορτηγό Scania. Με τη δικτατορία, αυτοί οι άνθρωποι διώχτηκαν και τη θέση τους πήραν νομιμόφρονες, οι οποίοι επί θητείας τους κατάφεραν να λειτουργήσουν τον πρώτο πυρήνα του ψυγείου, του εργοστασίου, που υπάρχει ακόμη και σήμερα. Στη συνέχεια, με την είσοδο της χώρας στην ΕΟΚ, ο τόπος της Ζαγοράς εκμεταλλεύτηκε τα κοινοτικά προγράμματα που έτρεχαν.
Από τη δεκαετία του ’80, οικοδομήθηκε ο κύριος όγκος της υποδομής, ενώ το 1996 ήταν η χρονιά-ορόσημο. Όπως εξηγεί ο Δ. Βαλασσάς, το 1996 «ήταν η χρονιά που πήραμε προστατευόμενη ονομασία προέλευσης και κολλήσαμε ετικετάκι σε κάθε μήλο. Ήταν μια κίνηση-‘‘κλειδί’’, η οποία έκανε το προϊόν επώνυμο και αναγνωρίσιμο από τον καταναλωτή».
Ακόμη και τη δεκαετία του 2000, όταν δόθηκε έμφαση στον πρωτογενή τομέα και είχε προκύψει ένα ζήτημα γήρανσης των δέντρων, το φαινόμενο της μικροκαρπίας, κατάφεραν να μπουν στην ολοκληρωμένη παραγωγή. «Παρακολουθήσαμε τα προϊόντα με μοντέρνα συστήματα ιχνηλασιμότητας, ώστε να έχουμε πιστοποιήσεις. Ξεκίνησε να γίνεται μια επανάσταση στον τομέα της φύτευσης, αναδιοργανώθηκαν πολλά χωράφια με νέους σύγχρονους τρόπους φύτευσης και τώρα πια είμαστε στη φάση που θέλουμε να δούμε τη νέα μας στρατηγική. Θέλουμε να κάνουμε προϊόντα μεταποίησης μήλου στο μέλλον. Εννοείται ότι στόχος μας είναι να κρατάμε το όνομά μας, την ποιότητα και την ασφάλεια ψηλά», μας λέει ο Δ. Βαλασσάς.
Ζαγορά:Τόπος ευλογημένος, τόπος αδικημένος, με επίμονους κατοίκουςΤο ορεινό σημείο του Πηλίου, η Ζαγορά, όπως λένε άλλωστε και οι κάτοικοί του, είναι ένας ευλογημένος τόπος, καθώς ό,τι καλλιεργείται εκεί ευδοκιμεί. Όμως, η ζωή δεν είναι εύκολη και η δουλειά είναι δύσκολη. Μέσα σε όλα αυτά υπάρχουν και τα πρόσθετα προβλήματα που δυσχεραίνουν τη ζωή και τη δουλειά τους. Η αρχή γίνεται με τον δρόμο, ο οποίος είναι δύσβατος. Δεν ζητούν πολλά, για παράδειγμα, θα ήταν αρκετό να μεριμνούσε η πολιτεία ώστε να φτιαχτεί ο χαλασμένος, εδώ και τρία χρόνια, δρόμος και να διευκολύνει τη ζωή τους.
Ακόμα και το πρόβλημα της μικροκαρπίας, δηλαδή να μικραίνει ξαφνικά το μήλο πάνω στα δέντρα, κατάφεραν να το αντιμετωπίσουν. Με δική τους προσπάθεια, κατόρθωσαν να κάνουν και αναδιάρθρωση για τα κλειστά κυκλώματα ποτίσματος. «Αν έρθετε και δείτε την καλλιέργεια, πώς ποτίζουμε και πώς ψεκάζουμε, τότε θα βγάλετε τα συμπεράσματα μόνοι σας», μας λένε. Σε μια άλλη καλλιέργεια, όπως λένε, οι παραγωγοί θα χρησιμοποιούσαν ένα μηχάνημα και θα τελείωναν 20 στρέμματα σε μία ώρα. Στην περίπτωση όμως του μήλου, επειδή όλα γίνονται με το χέρι, χρειάζονται τρεις μέρες.
«Όλα γίνονται με προσωπική εργασία»
Περίπου 50 στρέμματα έχει ο παραγωγός Λάζαρος Σαμαράς, τα οποία μεταφράζονται σε 4.000 δέντρα. «Όλα γίνονται με μεγάλη προσωπική εργασία. Στα κτήματά μας δεν μπαίνουν μηχανήματα. Ό,τι και να κάνεις, πρέπει να μπεις εσύ ο ίδιος. Από το να ψεκάσεις, να φρεζάρεις, να συλλέξεις», μας λέει ο Λ. Σαμαράς. Στόχος των καλλιεργητών, όπως εξηγεί, είναι να φυτέψουν και καινούργια σχήματα, αλλά και να στηρίξουν και τα παλιά, όπως τα «σούπερ κινγκ», τα «φούτζι», τα «στάρκινγκ» κ.ά. «Μείναμε εδώ, δεν φύγαμε.«Νοικοκυρεμένος» συνεταιρισμόςΣτις προσπάθειες, που έχει καταβάλει ο συνεταιρισμός, προκειμένου να γίνει μια αναδιάρθρωση στην περιοχή με τα κλειστά κυκλώματα, αναφέρθηκε ο πρόεδρός του, Αντώνης Λάσκος: «Το 2003 έγινε μια μελέτη 45 εκατομμυρίων για την αναδιάρθρωση. Το 2011, προκειμένου να μειωθεί το κόστος, το φτάσαμε στα 25 εκατομμύρια. Η τότε κυβέρνηση δεν την πέρασε. Από τότε προσπαθούμε μόνοι μας να κάνουμε την αναδιάρθρωση».
Ο ίδιος συνεχίζει, λέγοντας ότι «εδώ έχουμε ολοκληρωμένη καλλιέργεια. Ελέγχονται φάρμακα, λιπάσματα και κάθε παραγωγός έχει τον φάκελό του με το τι θα ψεκάσει, τι θα λιπάνει και πότε. Αυτή είναι η προσπάθειά μας, να είμαστε στην αγορά και ο παραγωγός με τον καταναλωτή να μπορούν να κοιτάζονται στα μάτια. Για γίνουν αυτά πρέπει να είσαι ομάδα. Μεμονωμένοι δεν μπορούμε».
Στους λόγους που ο συνεταιρισμός κατάφερε να «προκόψει» αναφέρει το γεγονός ότι πλήρωνε τα χρέη του και αυτήν τη στιγμή δεν χρωστά ούτε ένα ευρώ, ούτε σε ασφαλιστικά ταμεία ούτε σε εφορίες ούτε στην τράπεζα. «Αυτό οφείλεται στους παραγωγούς που κρατήθηκαν. Δηλαδή, έλεγες ότι τα μήλα έχουν δέκα λεπτά, ας πούμε, τα δύο είναι για τα δάνεια. Κι αυτό είναι το πιο σημαντικό. Αυτός ο συνεταιρισμός είναι 100 χρόνων, είναι υγιής και δεν έχει επιδοτηθεί σχεδόν ποτέ».
Εγγυημένη η ποιότητα
Αναφορικά με την ποιότητα του μήλου, η γεωπόνος επισήμανε τον σημαντικό ρόλο που παίζουν, τόσο οι κλιματολογικές συνθήκες όσο και το έδαφος (το ορεινό της περιοχής), στο έντονο κόκκινο χρώμα και στην εξαιρετική ποιότητα του προϊόντος, που το κατατάσσουν σε ένα από τα πιο δημοφιλή ΠΟΠ προϊόντα της χώρας μας.
Ιδιαίτερη μνεία έκανε και στους άλλους δύο συναδέλφους γεωπόνους του συνεταιρισμού, που είναι υπεύθυνοι σε όλα τα στάδια, από την παραγωγή μέχρι την κατανάλωση, λέγοντας ότι «εγώ παίρνω το μήλο όταν έρθει στις εγκαταστάσεις, αλλά στον πρωτογενή τομέα ελέγχουν συνάδελφοι τους ψεκασμούς, τις καλλιεργητικές εργασίες και τις παγίδες για εντομολογικούς εχθρούς. Δεν αφήνουμε τίποτα στην τύχη του».
Τέλος, αναφέρθηκε στο σημαντικό έργο που επιτελεί ο συνεταιρισμός σε κοινωνικό επίπεδο, επισημαίνοντας: «Όλο το χωριό ζει από αυτόν τον συνεταιρισμό. Είναι το κέντρο του χωριού. Πάνω από 70 οικογένειες ζούνε από αυτόν και οι νέοι μας μένουν εδώ».
Οι διαδρομές εντός και εκτός ΕλλάδοςΟ συνεταιρισμός χρειάστηκε και… δανεικά ψυγεία για να καλύψει την παραγωγή η οποία έφτασε τους 15 τόνους
Η συγκέντρωση όλων των προϊόντων των μελών του συνεταιρισμού, η ευθύνη της καλής συντήρησης, διαλογής, τυποποίησης και προώθησης προς τις αγορές των προϊόντων, γίνεται στο εργοστάσιο του συνεταιρισμού. Η χωρητικότητα των ψυγείων είναι στα 10 εκατομμύρια κιλά, ενώ η φετινή σοδειά απέδωσε περί τα 15 εκατομμύρια κιλά. Αυτό σημαίνει ότι τα 5 εκατομμύρια κιλά αναγκαστικά πηγαίνουν σε ξένα ψυγεία (στην Αγιά), για να μπορέσουν να συντηρηθούν. Σε ό,τι αφορά το ψυγείο, το μισό είναι ελεγχόμενης ατμόσφαιρας. Από τους 52 θαλάμους που υπάρχουν, οι 28 είναι ελεγχόμενης ψύξης και οι υπόλοιποι απλής ψύξης, ενώ έχουν εξ ολοκλήρου έργα βελτίωσης των ψυκτικών θαλάμων, για να διατηρείται το προϊόν όσο το δυνατόν καλύτερα.
Η τιμή
Η τιμή του προϊόντος καθορίζεται από τη διοίκηση, μαζί με το τμήμα πωλήσεων. Φέτος, η τιμή καθορίστηκε στα 55 με 60 λεπτά, που είναι η καθαρή τιμή που πήρε ο παραγωγός. Η μέση τιμή, με τα έξοδα και τα μεταφορικά, φτάνει γύρω στα 90 με 95 λεπτά.Τη χρονιά που μας πέρασε, έγιναν 2 εκατομμύρια κιλά εξαγωγές στην Αίγυπτο, 40 τόνοι στο Ισραήλ και κάποιες εξαγωγές σε Αλβανία και Βουλγαρία. Φέτος, ήδη έχουν εξαχθεί 700 τόνοι στην Αίγυπτο και 80 τόνοι στο Ισραήλ. Συνήθως, όπως μας είπε ο κ. Σπανός, η
αγορά της Αιγύπτου ζητάει μέχρι τέλος Μαρτίου, και το Ισραήλ ανάλογα με τη χρονιά. Αυτή τη στιγμή, στην ελληνική αγορά, και μέσα σε ενάμιση μήνα που διακινείται το μήλο, οι πωλήσεις έχουν περάσει τα 2,5 εκατομμύρια κιλά.
«Πετυχαίνουμε όταν είμαστε όλοι μαζί»
Παρόλα αυτά η κυβερνητική πολιτική και μέριμνα –όλα αυτά τα χρόνια- για τους ορεινούς καλλιεργητές είναι απούσα. «Το κράτος πρέπει, με αυτόν τον συνεταιρισμό που είναι πρότυπος (όπως λέει και η Ευρώπη), να κάνει μια σοβαρή μελέτη για αυτόν τον νόμο, να υπολογίσει τι κοστολόγια έχει εδώ ένας παραγωγός και από κει και πέρα να δει πως πρέπει να μας μεταχειριστεί και τι στρατηγική θα ακολουθήσει για την αγροτική πολιτική» τονίζει ο κ. Παπούλιας.
πηγή
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου